Algemeen

Het is altijd spannend om over heksen te werken. Ze spreken enorm tot de verbeelding.
Er zijn heel veel boeken en liedjes over heksen. Kijk wel uit met de allerjongsten,
want misschien zijn er bij die het een beetje eng vinden.

Inleiding

Kringgesprek
Neem een 'echte' heksenhoed en laat de kinderen vertellen over heksen.
Ze kunnen, met de hoed op, een heks nadoen of een toverspreuk verzinnen.
Wat zijn heksen?
Bestaan ze echt?
Hebben ze vroeger misschien bestaan?
Wat doen heksen?
Wat vinden ze leuk en lekker?
Waar wonen heksen, hoe ziet hun huis eruit?
Hebben heksen vrienden?
Waar houden heksen niet van, zijn ze misschien ook ergens bang voor?
Ken je sprookjes waar heksen in voor komen. Of  boeken over heksen?
Wie zou er wel een heks willen zijn, waarom? Of waarom juist niet?

Dit zijn gangbare huisdieren voor heksen:

Lesideeën

Heksenhoed
Een 'echte' heksenhoed kun je haken met wat grove wol in heksachtige kleuren. Soms wat zilverdraad erdoor voor een toverachtig geheel. Steek hier en daar wat heksen relikwietjes erdoor, b.v. veertjes, stokjes, een spinnetje van chenilledraad aan een touwtje. Vul de punt op met bijvoorbeeld schapenwol. Leuk om te gebruiken als vertelhoed in de kring. (Houd wel in de gaten of er hoofdluis heerst)

Aanschouwelijk materiaal
Prenten of tekeningen van heksen. Misschien is er wel iemand die spullen van heksen verzamelt. Heksenspullen zoals: bezem, hoed, toverstaf, ketel, toverboek, verkleedspullen enz. Spinnenwebben door de hele klas maken.

Taalontwikkeling
Samen toverspreuken bedenken. Opschrijven in goud of zilver in een eigengemaakt groot toverboek. En waar dienen die spreuken dan voor?
Wie weet er nog echte toverspreuken die heksen wel gebruiken. (Simsalabim, hokuspokuspilatuspas, abracadabra, hatsiekielekieleknotsie, knibbelknabbelknuisje)

stempelkaartjes

Heksenspreekwoorden:
Nieuwe bezems vegen schoon. = Als er ergens nieuwe mensen komen werken, brengen ze nieuwe ideeën in, er kunnen dan dingen gaan veranderen.

Dat is een hele heksentoer. = Dat is een behoorlijk lastig klusje.

Iemand het bos insturen. = Iemand misleiden, expres verkeerde antwoorden geven.

Als bij toverslag. = Plotseling.

Webbenvanger
Neem een dun takje van een boom, buig het om en maak het vast met een touwtje. Nu heb je een webbenvanger. Doe dit in de ochtend, dan heeft de spin nog de hele dag om een nieuw web te maken.




Heksenhoek
Een heuse heksenhoek kan je maken met behulp van zwart landbouwplastic.
Met een groot heksen-toverboek waarin zelf-bedachte toverspreuken in staan. Recepten voor toverdrank maken.
In de heksenhoek zijn natuurlijk volop verkleedspullen, een grote heksenketel op een hele berg kreupelhout, met glimmende rode, oranje en gele (cellofaan) vlammen.




Vul potjes met:
spinnenpootjes (zwarte pijpenragers),
sprinkhaanvleugeltjes (vruchtjes van de esdoorn),
giftige paddestoelen (champignons),
ogen van een hagedis (erwten)
varkens hersentjes (macaroni)
verstijfde wormen (halve stengels spagetti)
dode vliegen (rozijnen)
stof (gemberpoeder)
nageltjes van een zieke kip (rijst)
rattenstaartjes (dunne sliertjes leer)
haren uit een reuzenbaard (cocos-touw)
veren van een valse valk (plumeau veertjes)
toverzout (zout met glitter),
elfentraantjes (lichtblauw ecoline water),
slakkenogen (kruidnagel),
drakenbloed (groen ecoline water) enzovoorts.

Heksengeurtjes
Een geurhoekje met lekkere en vieze geurtjes. (bv. Koffie, thee, rozenwater, lavendelzakje, zweetsok, schone sok, azijn, limonade, suiker enz.)
Met zijn tweeën in dit hoekje. Eén kind heeft een blinddoekje voor, de ander  laat iets ruiken. Wel grappig om een plastic heksenneus op te zetten tijdens het ruiken.

Het idee voor de heksen-apotheek komt uit de Praxis Bulletin van februari 1998.
In de Praxix Bulletin van oktober 1996 staat een hele lesschets over heksen.

Denkontwikkeling
Het ordenen, rubriceren, catagoriseren en tellen van alle ingrediënten uit de heksenhoek.
Wat heb je nodig voor bepaalde recepten. Aan de hand van getekende kaarten met stippen en/of cijfers. Naderhand alles weer sorteren en in de juiste potjes doen.

Recepten
Heksenpudding
Een pakje groene Saromapudding versieren met spinnen en vliegen van dropveters, amandeltjes en rozijntjes.

Heksenlimonade
Groene limonade met amandeltjes en rozijnen.

Kniebeentjes (door: Malcolm Bird)
Deze koekjes lijken op botjes, speciaal voor 'zoete' vleeseters.
Nodig: Een niet al te vuile schaal. Meng 100 gr boter en 300 gr poedersuiker, klop er een ei door. 2 theelepels gemberpoeder, zeef er 225 gr zelfrijzend bakmeel doorheen. Roer ongeveer 6 minuten, als je het zolang volhoudt tenminste. Rol er 36 balletjes van, leg ze op bakpapier. 30 minuten in een oven van 150 graden. Eet ze allemaal zelf op, ze zijn veel te lekker om uit te delen.

Bewegingsonderwijs

Inleiding: Rondvliegen op stokken. Met behulp van toverbelletjes een afspraak voor stilte maken. Je kunt kris-kras vliegen, maar ook allemaal achter elkaar aan. Hoog, laag, vlug of langzaam.

Kern: Weg met de toverstok.
Opstelling: Eén speler (de heks) is tikker en staat in een hoek van de speelzaal. De anderen (de plaagkabouters) staan verspreid in de zaal. Eén van hen (de opperplaagkabouter) heeft een (tover-) stok bij de uiteindes vast. (dat is vooral voor de veiligheid)  De kabouters geven de stok horizontaal aan elkaar door. Juf geeft aan wanneer de heks komt om haar toverstok terug te eisen, de heks probeert de opperplaagkabouter te tikken. Dat valt niet mee want telkens is een andere kabouter de opperplaagkabouter. Afspraak: je mag niet gooien met de stok. En je moet hem met twee handen vast houden.

Afsluiting: De slapende heks.
Allemaal in een kring, de heks zit met een blinddoek in het midden. Rondom haar staan wat van haar spulletjes. Op aanwijzen van de juf nemen sommige kinderen iets weg. Dan mag de heks kijken en zeggen wat er weg is, heeft ze het goed dan wordt het er weer bij gelegd. Raad ze het niet dan kunnen er aanwijzingen gegeven worden.

Boeken

Uit een heel mooi boek heb ik veel ideeën gehaald.
Het heet: Het groot heksenhandboek en is geschreven door Malcolm Bird uitgegeven door Mondria-Uitgevers.
Het is helaas uitverkocht en wordt niet meer herdrukt.

De juf is een heks. Door: Mirjam Mous. (vanaf 7 jaar)

Verhalen van de boze heks. Toveren met de boze heks. Door: Hanna Kraan. (vanaf 7 jaar)

Foeksia de miniheks. Door: Paul van Loon. (twee delen, erg leuk om voor te lezen)

Platvoetje. Door: Ingrid en Dieter Schubert. (hele mooie tekeningen en een leuk verhaal)

Hennie de Heks. Hennie de heks in de sneeuw. Door: Korky Paul en Valerie Thomas. (ook heel mooi en leuke verhalen)

Heksen verhalen. Door A.M.G. Schmidt

De Heksenhoed. Door: Dermer.


Juf Sanne heeft ook een leuk heksenproject op haar site staan: http://www.jufsanne.com/heksen/heksen.htm
Bij Digijuf staat ook een leuk heksenproject: www.sunside.nl/users/digijuf/archief/archief1.html

Expressie

Heksenpop
Uit een groot vel zwart karton een kwart cirkel knippen. Daar een soort heksenhoed van vormen en vastnieten. Een klein zwart cirkel met een gat erin op deze hoed zetten. Van een driehoekige lap stof een omslagdoek om de heksenhoed knopen. Armen, benen en gezicht erop plakken. Een randje haren (schapenwol, draadjes wol of touw) onder de rand van de hoed plakken. Een spin aan een touwtje vastknopen aan het puntje van de hoed. Buiten een lange dunne tak zoeken en kleine dunnere takjes; hiervan een heksenbezem maken. Door de heksenhoed steken.

Wasco tovertekening
Een (niet te groot) vel stevig papier helemaal inkleuren met mooie kleuren wasco. Daarna met zwart wasco of vloeibaar dekzwart erover. Inkrassen met een botte prikpen of een saté prikker.

Eigen toverrecept tekenen
De kinderen tekenen in een schema wat ze voor hun recept nodig hebben. Aan de andere kant zetten ze hoeveel ze ervan willen gebruiken. Ze bedenken er een naam voor en tekenen waar je in betoverd wordt. Bij deze activiteit zou de hulp van kinderen van een hogere groep ingeroepen kunnen worden.

Vouwwerkje
Een zwarte kat vouwen. Opplakken op donkerblauw papier, maan en sterren erbij maken.

Materiaal
Klik op de tekening voor het origineel...

Liedjes en versjes

De heks van Dovenetel (bladmuziek)  (door: Lea Smulders en Frans Luyt)
De heks van Dovenetel die roerde in een ketel
Ze kookte pap van heksengras waar de heks zo dol op was.

Wiedewiedewiet, wedewiedewiet, heksenpap die lust ik niet (2x)

De heks van Dovenetel die roerde in een ketel
Ze kookte soep van varkensleer, zeven borden en nog meer.

Wiedewiedewiet, wedewiedewiet, heksensoep die lust ik niet (2x)

De heks van Dovenetel die roerde in een ketel
Ze kookte jam van vliegezwam, deed het op haar boterham .

Wiedewiedewiet, wedewiedewiet, heksenjam die lust ik niet (2x)

De heks van Dovenetel die roerde in een ketel
Ze kookte thee van slangekruid, oh, wat vies zag dat eruit.

Wiedewiedewiet, wedewiedewiet, heksenthee die lust ik niet (2x)

Neem leeuwentanden (bladmuziek)
Neem leeuwentanden, vleermuishaar, wat veren van een adelaar.
Zeg: "Hokus Pokus Pas" daarbij en meng het tot een dikker brij
en pak het in wat mooi papier en wacht dan tot de volle maan
en eet het op terwijl je lacht, dan vlieg je uren door de nacht.

Lieve kleine toverheks 
(Uit: Het Grote Liedjesboek)

De heks van Sierkonflex
Wie kent de heks van Sierkonflex
ze woont in Kopenhagen
Iedere dag doet zij iets geks
en alle mensen klagen
Oh, wat een heks, wat een akelige heks
hoe lang zal dat nog duren
Wie kan de heks van Sierkonflex
Voorgoed het bos in jagen?

Heks Karoetsie (bladmuziek)
Oki doki poki poetsie, dit is het bos van heks Karoetsie
Niemand durft hier te lopen, want ik schimmel hem in snopen
Krijkel dijkel dokel doets wee die hier komt,
die bak ik een poets.

De boze heks (bladmuziek)
Ik ben een boze toverheks dat kun je vast wel zien
Ik brouw mijn eigen bosbouillon en maak een spreuk of tien...
Zeg maak jij dat je wegkomt wie niet weg is is gezien!

Zeven heksen (bladmuziek) (door: Chris Winsemius)
Zeven heksen bij elkaar maken een heel vreemd soepje klaar
Ze dansen om de ketel, maar wat een pech...
eentje neemt een slok..Floep! Nou is ze weg!
Spinnenkop met spruitjes, knekel met kandij.
Die soep is nog niet goed. Ze doen er nog wat bij:
Een verse regenwurm!

Zes heksen bij elkaar maken een heel vreemd soepje klaar
Ze dansen om de ketel, maar wat een pech...
eentje neemt een slok..Floep! Nou is ze weg!
Spinnenkop met spruitjes, knekel met kandij.
Die soep is nog niet goed. Ze doen er nog wat bij:
Haar van een zwarte kat!

Vijf heksen bij elkaar maken een heel vreemd soepje klaar
Ze dansen om de ketel, maar wat een pech...
eentje neemt een slok..Floep! Nou is ze weg!
Spinnenkop met spruitjes, knekel met kandij.
Die soep is nog niet goed. Ze doen er nog wat bij:
Een groene snottebel!

Vier heksen bij elkaar maken een heel vreemd soepje klaar
Ze dansen om de ketel, maar wat een pech...
eentje neemt een slok..Floep! Nou is ze weg!
Spinnenkop met spruitjes, knekel met kandij.
Die soep is nog niet goed. Ze doen er nog wat bij:
Wrattenschraapsel!

Drie heksen bij elkaar maken een heel vreemd soepje klaar
Ze dansen om de ketel, maar wat een pech...
eentje neemt een slok..Floep! Nou is ze weg!
Spinnenkop met spruitjes, knekel met kandij.
Die soep is nog niet goed. Ze doen er nog wat bij:
Een paar konijnenkeuteltjes!

Twee heksen bij elkaar maken een heel vreemd soepje klaar
Ze dansen om de ketel, maar wat een pech...
eentje neemt een slok..Floep! Nou is ze weg!
Spinnenkop met spruitjes, knekel met kandij.
Die soep is nog niet goed. Ze doen er nog wat bij:
Een beetje voetschimmel!

Een heksje heel gemeen lacht:
Ha! Die soep is nu van mij alleen!
Ze danst om de ketel, maar lacht te vlug,
want daar zijn... Floep! De anderen weer terug!
Spinnenkop met spruitjes, knekel met kandij.
Wat een goeie soep! Daar hoeft niets meer bij!

De heks (bladmuziek) (door: Chris Winsemius)

Er woont een heks in de straat.
Ze jaagt de stuipen op je lijf
van 's morgens vroeg tot 's avonds laat.
Dus wees voorzichtig als je praat,
ze staat misschien wel om de hoek;
als ze je hoort dan wordt ze kwaad

Refrein:
Dan wordt ze blauw dan wordt ze groen,
dan wordt ze paars en vermiljoen.
Ze tovert iedereen dan om
en daar is niks aan te doen.
Er woont een heks in de straat.
Er woont een heks in de straat.
Er woont een heks in de straat.
Er woont een heks in de straat.

Er woont een heks in de straat.
Ze jaagt op alle kleine kinderen,
omdat ze die zo haat!
Dus wees voorzichtig als je praat,
ze staat misschien wel op het dak;
als ze je hoort dan wordt ze kwaad!

Er woont een heks in de straat!
Ik heb hier zeven kleine kikkertjes
die waren net te laat!
Dus wees voorzichtig als je praat,
ze staat misschien wel achter de deur;
Als ze je hoort dan wordt ze kwaad!

Heks Turillo  (door: Josephine Hollenberg)
Heks Turillo, heks Turillo,
Met je mooie toverhoed.
Heks Turillo, heks Turillo,
toveren - dat kan je goed.
Met  je nieuwe toverstafje
En een gekke toverspreuk
Harre mirillo, harre miratje
Michelle heeft op haar neus een wratje!

Harre  mirillo,  harre miroetsie
Michelle's wratje is weer foetsie

Harre mirillo, harre mirinder
Betover Allan in een vlinder

Harre mirillo, harre mirongo
Allan is weer een gewone jongen.

Heksje Lieverlee (door: Josephine Hollenberg)
Het kleine heksje Lieverlee
die heeft de pest aan rekenen.
Ook taal is niet haar favoriet,
laat Lieverlee maar tekenen.

Daar pakt ze al haar tekendoos
en een helder wit papier.
Ze tekent er een poesje op
het is een prachtig dier.

Heks Lieverlee gaat toveren,
van je hokus-pokus-pas.
Op tafel staat een echte poes,
een heel bijzonder ras.

Het heksje zoekt haar moeder op
ze laat het poesje zien.
Die gooit haar hoed hoog in de lucht.
En roept: Jij krijgt een 10!

Heksen verjaardag  (door: Malcolm Bird / Het groot heksen handboek)
Een maandagheks die doet vaak raar.
Een dinsdagheks kamt nooit haar haar.
Een woensdagheks: een lange neus .
Geloof je 't niet? Nou, het is heus!
En donderdag? Eén teen te veel!
Een vrijdagheks bakt met kaneel
Zaterdagheksen-wat een schrik,
die hebben een gemene blik!
En is een heks een zondagskind,
dan stinkt ze uren in de wind!

Terug naar boven...