Algemeen

Pompoenen zijn rijp in de tijd dat in Sint Maarten wordt gevierd. De kinderen gaan dan langs de deuren om te zingen en snoepjes op te halen.  Pompoenen kunnen uitgehold worden, daarna een gezicht er uitsnijden en een kaarsje erin. Een kleine kan als lampion gebruikt worden. Maar het staat ook heel gezellig bij de voordeur of op het raamkozijn. En als de pompoen dan toch al uitgehold is kan er van het vruchtvlees van alles gemaakt worden. De pompoen is familie van de meloen en de courgette, ze worden ook wel kalebassen genoemd. De meest bekende bij ons is de gele winterpompoen (cucurbita pepo). In het Guinnes Book of records staat een pompoen van 449 kg!

Inleiding

Kringgesprek met aanschouwelijkmateriaal
Pompoen, meloen, courgette en komkommer.
Wie weet wat dit zijn?
Wie heeft ze misschien wel eens in de tuin gehad?
Welke kun je eten?
Welke heb je wel eens geproefd?
Wat zijn de verschillen en overeenkomsten?
Open snijden en bekijken.

Wist je dat:
Vroeger, in Noord Amerikaanse Indianendorpen, purperzwaluwen nestelden in holle pompoenen die aan jonge bomen werden gehangen?

Een pompoen op naam
Als je bij een jonge pompoen met een scherp mesje een naam insnijdt, dan groeit dit 'litteken' mee en de naam wordt dikker en groter.

Lesideeën

Pompoenententoonstelling
Een tafel of hoek inrichten met behulp van kleden, mandjes en natuurlijk verschillende soorten pompoenen (en wat familieleden) Een aantal pompoenrecepten laten uitvoeren. Al dan niet in de klas. Met of zonder begeleiding van enkele enthousiaste ouders. Deze heerlijkheden proeven en uitdelen. Foto's, boekjes, beeldjes, knutsels en tekeningen erbij. Een uitgeholde pompoen met een waxine lichtje mag natuurlijk niet ontbreken. En ook erg leuk is het om kerst verlichting rond deze tentoonstelling op te hangen. De oranje vruchtjes van de oost-indische kers kun je om de lampjes heen steken. Ze hebben wel wat weg van mini pompoentjes.

Taalontwikkeling
Assepoester voorlezen:
Hierin wordt een pompoen omgetoverd tot een koets!

Denkontwikkeling
Rekenspelletjes met pompoenzaden.

Zintuiglijkeontwikkeling
Hoe ruikt een pompoen, hoe proeft hij rauw? Voelt het lekker als je een pompoen leeghaalt? Smaken de zaadjes lekker? Al het lekkers dat gemaakt is proeven.
Hoe ruikt een pompoen of meloen of courgette.  Proberen met een blinddoek voor. Hoe voelt een pompoen; van binnen of van buiten. Een goede rijpe pompoen klinkt hol.

Recepten

Pompoenbrood
Een flinke pompoen 3 tot 4 kilo
400 gr. pompoen vruchtvlees
1 eetl. olijfolie
2 theel. zout
2 theel. basterd suiker
7 gr. gedroogde gist
350 gr. bloem
1 ei met wat zout om te glaceren

Snijd een deksel van de pompoen. Haal de zaden eruit, (je kunt ze bewaren om nog van alles mee te doen) dan het vruchtvlees met een lepel eruit schrapen tot je 400 gram bij elkaar hebt. Zorg ervoor dat de wanden ongeveer even dik worden. Het vruchtvlees is nu al fijn en kan direct in een pan, met een klein laagje water, in ongeveer 15 min gaar gekookt worden.  Het kookvocht afgieten. Olijfolie erbij en met de staafmixer pureren. Even laten afkoelen en dan suiker en zout erdoor roeren. Gist door de bloem mengen, kuiltje in het midden maken. Puree erin gieten en kneden tot een zacht maar niet plakkerig deeg.
Deze bol deeg op een ingevette bakplaat leggen, losjes wat plasticfolie erover en een schone theedoek. Anderhalf uur laten rijzen, bij kamertemperatuur. Oven tijdig voorverwarmen op 200 ºC.
Voordat het deeg de oven in gaat in het midden een gaatje maken en hierin een ster snijden, net als bij een kaiserbrödchen. Bestrijken met het ei-zout mengsel. Een half uurtje in de oven. Dit brood is heel geschikt om te roosteren.

Geroosterd pompoenzaad
De harde schilletjes verwijderen.
Een koekenpan op het vuur heet laten worden. Twee eetlepels maïskiemolie erbij.
De pompoenzaden al omscheppend bruin bakken. Klein beetje zout erover.
Lekker op de soep, of gewoon zo.

Pompoensoep
1 kg. pompoenvruchtvlees
2 uien
60 gr. boter
1/2 l. bouillon
zout, peper, suiker, azijn
4 Weense worstjes
2 dl. slagroom
1 eetl. verse peterselie
1 eetl. verse bieslook
Net als bij het vorige recept het vruchtvlees uit de pompoen halen. Boter smelten in een pan en de pompoen en uien erbij. Na twee minuten de bouillon toevoegen. Ongeveer 10 minuten laten pruttelen. Dan pureren met de staafmixer. Naar smaak zout, peper, suiker en azijn.
Worst in plakjes snijden, even laten opwarmen. Van het vuur af slagroom er door roeren. (zorg ervoor dat het nu niet meer kookt!)  Daarna bestrooien met peterselie en bieslook.

Pompoenchutney
1 kg. pompoen
1 kg. appels
250 gr. uien
1 eetl. mosterdzaad
1 eetl. kaneel
1 theel. kruidnagel
1 theel. gemberpoeder
1 theel. peper
500 gr. suiker
1/4 l. wijn azijn
250 gr. rozijnen

Alle (schoongemaakte) ingredienten bij elkaar in een pan doen met wat weinig water erbij. Langzaam aan de kook brengen. Ongeveer 50 minuten laten stoven. Regelmatig roeren.

Chutney is een meestal zoet-zure saus van groente en/of fruit. Heerlijk bij rijst, vlees of vis. In een jampotje met mooi etiket en dekseldoekje leuk om cadeau te geven. Als het jampotje goed schoongemaakt wordt met kokend water en soda (en daarna omspoelen met kokend water) is de chutney ruim 4 maanden houdbaar (ongeopend). Na openen ongeveer een week houdbaar in de koelkast. Chutneys worden meestal in grote hoeveel heden gemaakt. Spaar dus van te voren jampotjes. Speciaal geschikt voor chutney is de Fudsu Black, een bijna zwarte pompoen met een wrattige schil. Maar het kan natuurlijk ook met de meer bekende oranje winterpompoen.

Boeken
Pompoensoep. Prentenboek. Helen Cooper. Uitgeverij Gottmer. ISBN 9025735193.
De pompoen. Informatiefboek. Serie: Ontstaan van het leven. Barry Watts. Uitgeverij Corona. ISBN 9054956720
Het pompoenbeest. Henry van Daele. Serie: Saartje en Sander. Uitgeverij Lannoo. ISBN 9020916653.
Het pompoenmeisje.(een Chinees sprookje) Trude van der Woerd. Uitgeverij Midoscreen. ISBN 9080115355

Expressie

Een pompoengezicht lampion
Van oranje karton twee dezelfde pompoenen knippen.
De kinderen zelf gezichten laten tekenen en uitprikken (knippen). Bijvoorbeeld aan de ene kant een vrolijk gezicht en aan de andere kant een boos gezicht. Door een ongeveer 10 cm brede strook de twee helften op elkaar plakken/nieten.

Holle pompoen
Een echte pompoen uitlepelen. Een gezicht erop tekenen en door juf uit laten snijden.